Top 10 sai lầm thường gặp về kinh nghiệm lái & bảo dưỡng xe

Trong quá trình làm việc với nhiều anh chị lái xe, đội ngũ bên mình nhận ra một điều khá thú vị: không ít người đã lái xe gần chục năm nhưng vẫn lặp lại đúng những việc khiến xe xuống cấp nhanh. Lỗi này hiếm khi đến từ kỹ thuật. Phần lớn nằm ở thói quen hình thành hồi mới học lái, khi chẳng ai nhắc lại. Vì vậy, khi nói về kinh nghiệm lái và bảo dưỡng, chúng tôi thường bắt đầu từ chính những thói quen đó.

Vì sao người lái lâu năm vẫn mắc cùng một lỗi?

Thói quen rất khó sửa, bởi xe vẫn chạy bình thường nên người lái không thấy có vấn đề gì. Một chiếc xe đi tám, chín năm mà không có tiếng kêu lạ thì rất dễ bị xem là ổn. Đến khi hỏng hẳn, người ta mới nhận ra chi phí đã tích lũy từ rất lâu trước đó.

Danh sách dưới đây được chọn theo ba tiêu chí. Thứ nhất, các lỗi này xuất hiện thường xuyên trên đường. Thứ hai, hậu quả thường tốn tiền hoặc gây nguy hiểm. Thứ ba, người lái dễ bỏ qua vì xe vẫn vận hành êm. Phạm vi hướng tới người lái đi phố, đi làm và chở gia đình tại Việt Nam. Nếu bạn thường đi đường dài hoặc dùng xe chuyên dụng, phần lớn điểm vẫn đúng, nhưng nên đối chiếu thêm với hướng dẫn của hãng.

Khởi động máy và làm nóng động cơ đúng cách

Động cơ cần một khoảng thời gian ngắn để dầu nhớt lan đều khắp các chi tiết. Khi máy còn lạnh, dầu đặc hơn nên bôi trơn chưa tới nơi. Vài phút đầu chính là lúc máy mòn nhiều nhất.

Sai lầm đầu tiên là nổ máy rồi chạy ngay ở tốc độ cao khi động cơ chưa ấm. Buổi sáng vội đi làm, nhiều người làm vậy theo phản xạ. Lặp lại đều đặn, xe sẽ kêu to hơn và tiêu hao nhớt nhanh hơn bình thường.

Ngược lại, để xe nổ đứng yên quá lâu vào mùa lạnh cũng không có lợi. Vài phút đầu là đủ để dầu lên đều. Chạy không tải cả chục phút chỉ làm hao nhiên liệu và sinh thêm muội than, chứ không giúp máy bền hơn.

Lưu ý: thời gian làm nóng phụ thuộc đời xe và loại động cơ. Hãy đọc sổ hướng dẫn hoặc hỏi gara để có con số đúng cho xe của mình.

Phanh và chân ga khi kẹt xe: đừng để mòn sớm

Phanh là bộ phận chịu mài mòn nhiều nhất khi đi phố. Nhiều người quen đạp phanh gấp liên tục vì giữ khoảng cách quá sát xe phía trước. Cách lái này làm má phanh mòn nhanh, và khi trời mưa còn dễ trượt đuôi.

Giữ khoảng cách an toàn giúp bạn chỉ cần nhả ga và phanh nhẹ. Khi thấy xe phía trước giảm tốc từ xa, bạn có đủ thời gian để xử lý êm hơn. Đây là cách lái vừa an toàn vừa giữ phanh bền.

Với xe số sàn, một lỗi khác là để chân nửa vời trên bàn đạp ly hợp hoặc tựa chân lên đó khi đang chạy. Lực đè nhẹ này khiến bi tỳ và đĩa côn mòn sớm, mà nhiều người không hề biết mình đang làm vậy.

Xe số tự động không có ly hợp nên nguyên tắc trên không áp dụng y hệt. Ở xe số tự động, điều cần tránh là giữ đồng thời chân phanh và chân ga khi dừng đèn đỏ quá lâu.

Nhớt máy và chu kỳ thay: có thật sự quan trọng?

Nhớt giống như máu của động cơ. Nó bôi trơn, làm mát và giữ các chi tiết không va chạm trực tiếp vào nhau. Dùng sai loại hoặc để quá hạn là con đường ngắn nhất dẫn đến hỏng máy.

Lỗi phổ biến là chọn nhớt theo giá hoặc theo quảng cáo thay vì khuyến cáo của hãng. Với xe đã đi nhiều năm, độ nhớt phù hợp có thể khác xe mới. Trước khi quyết định, hãy đối chiếu sổ bảo dưỡng.

Nhiều người kéo dài chu kỳ thay nhớt để tiết kiệm vài trăm nghìn. Khi nhớt đen và loãng, cặn bẩn bám bên trong và mài mòn nhanh hơn. Tính ra, tiền sửa máy về sau thường lớn hơn nhiều so với khoản tiết kiệm ban đầu.

Dưới đây là gợi ý tham khảo để bạn dễ hình dung:

• Đi phố, nhiều kẹt xe: nên thay sớm hơn khuyến cáo chuẩn.
• Đi đường trường, ít dừng: bám theo khuyến cáo của nhà sản xuất.
• Xe trên tám năm tuổi: kiểm tra nhớt thường xuyên hơn.

Lốp non hơi hoặc mòn không đều: xử lý thế nào?

Lốp là phần duy nhất tiếp xúc với mặt đường. Áp suất sai khiến xe khó bám, nhất là khi vào cua hoặc phanh gấp trên đường ướt. Nghe thì nhỏ, nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn.

Bỏ qua việc kiểm tra áp suất là một lỗi rất hay gặp. Lốp non hơi làm xe tốn nhiên liệu hơn đáng kể. Ngược lại, bơm quá căng khiến diện tích tiếp xúc nhỏ, bám kém và mòn giữa lốp nhanh hơn.

Bạn nên kiểm tra khi lốp còn nguội, tức là chưa chạy hoặc mới chạy rất ít. Thông số áp suất thường ghi ở khung cửa bên người lái hoặc trong sổ hướng dẫn, không phải trên thành lốp.

Nhìn kỹ vết mòn cũng cho nhiều thông tin. Mòn hai bên và mòn giữa lốp có nguyên nhân khác nhau, mỗi kiểu cần một hướng xử lý riêng. Đảo lốp đúng chu kỳ sẽ giúp mòn đều hơn.

Đèn báo lỗi trên taplo có phải chuyện nhỏ?

Đèn báo lỗi là cách xe nói chuyện với bạn. Nhiều người thấy đèn sáng nhưng xe vẫn chạy ổn nên bỏ qua. Đúng lúc này lại dễ mất tiền nhất.

Một lỗi thường gặp là tự xóa mã lỗi bằng thiết bị đọc lỗi giá rẻ. Đèn tắt thật, nhưng nguyên nhân gốc vẫn còn. Lần sau đèn sáng lại, chi phí sửa có khi đã tăng lên đáng kể.

Không phải đèn nào cũng nguy hiểm như nhau. Có đèn cần dừng xe kiểm tra ngay, có đèn có thể chờ đến đợt bảo dưỡng. Hãy tra đúng ký hiệu trong sổ tay xe mình thay vì đoán mò.

Nước làm mát và dầu phanh xuống thấp: đừng chủ quan

Đây là hai thứ ít người để ý cho đến khi có chuyện. Nước làm mát giữ động cơ không quá nóng. Dầu phanh truyền lực từ chân phanh tới bánh xe, nên mức dầu thấp là dấu hiệu cần cảnh giác.

Một sai lầm hay gặp là mở nắp két nước khi máy còn nóng rồi đổ nước lạnh vào. Chênh lệch nhiệt đột ngột có thể làm nứt nắp máy hoặc chi tiết khác. Hãy đợi máy nguội hẳn rồi mới thao tác.

Thấy mức dầu phanh xuống thấp mà vẫn chạy tiếp cũng rất nguy hiểm. Dầu phanh giảm thường liên quan đến má phanh mòn hoặc rò rỉ. Đây là vấn đề an toàn, không nên trì hoãn.

Bảo dưỡng theo chu kỳ: nên làm gì trước?

Thứ tự ưu tiên khá đơn giản. Giữ xe đúng lịch kiểm tra theo sổ bảo dưỡng là việc quan trọng nhất. Đừng đợi hỏng rồi mới sửa, vì khi đó chi phí thường cao hơn rất nhiều.

Khi chọn gara, hãy hỏi rõ phụ tùng đang dùng là chính hãng hay tương đương. Một gara uy tín sẽ sẵn lòng giải thích và ghi rõ trên hóa đơn.

Phần nào chưa chắc chắn, đừng tự suy đoán. Hỏi kỹ thuật viên an toàn hơn nhiều so với tự tháo lắp hay làm theo mẹo trên mạng. Nếu cần, bạn có thể tham khảo thêm cách kiểm tra ô tô trước khi đi đường dài chuẩn nhất để chuẩn bị xe kỹ hơn trước chuyến đi.

Câu hỏi thường gặp khi lái và bảo dưỡng xe

Người mới học lái nên sửa thói quen nào trước?

Nên bắt đầu với khoảng cách an toàn và cách đạp phanh êm. Hai thói quen này ảnh hưởng nhiều nhất đến cả an toàn lẫn độ mòn của xe. Sau đó mới tới khởi động máy nhẹ nhàng và kiểm tra áp suất lốp định kỳ. Khi lên đèo, bạn cũng nên tập dùng số tay thay vì giữ phanh liên tục, và có thể đọc thêm cách dùng số tay khi lên đèo để không cháy phanh.

Thay nhớt theo số km hay theo thời gian?

Thường thì cả hai đều được xét. Hãng đưa ra cả số km lẫn số tháng, và bạn nên làm theo mốc nào đến trước. Xe ít chạy nhưng để lâu thì nhớt vẫn xuống cấp theo thời gian.

Đèn báo lỗi sáng mà xe vẫn chạy bình thường có sao không?

Có thể chưa nguy hiểm ngay, nhưng đừng bỏ qua. Hãy kiểm tra nguyên nhân sớm, nhất là khi đó là đèn báo động cơ hoặc phanh. Nếu không chắc, mang xe đi kiểm tra thay vì đoán.

Xe cũ có cần bảo dưỡng khác xe mới không?

Có. Xe cũ thường cần kiểm tra thường xuyên hơn, đặc biệt là hệ thống làm mát, phanh và gầm. Nguyên tắc là phát hiện sớm, không chờ đến khi có tiếng động lạ.

Làm sao biết gara làm đúng quy trình?

Bạn có thể yêu cầu họ giải thích từng hạng mục đã làm và thay thế. Gara làm đúng sẽ ghi rõ phụ tùng, số km và ngày thực hiện trên phiếu. Nếu họ né câu hỏi hoặc khuyên thay quá nhiều thứ không cần thiết, bạn nên cân nhắc đi nơi khác kiểm tra lại.

Mỗi lỗi trong danh sách trên đều nhỏ khi xảy ra riêng lẻ, nhưng cộng lại sẽ quyết định xe bền hay hỏng sớm. Chỉ cần bắt đầu sửa một thói quen hôm nay, chẳng hạn kiểm tra áp suất lốp vào cuối tuần, bạn đã tiến một bước rõ rệt. Bên mình cũng thường xuyên cập nhật các bài đánh giá và kinh nghiệm sử dụng xe trên chuyên mục kinh nghiệm đi xe, và bạn có thể xem thêm chi phí nuôi ô tô mỗi tháng khoảng bao nhiêu ngoài tiền mua xe để tính toán ngân sách bảo dưỡng.